වාසගම් - දන්නා දේ ගැන නොදන්නා යමක්.

         මූලිකවම වාසගම යනු පුද්ගලයෙකු ගේ නම අගට හෝ මුලට යෙදෙන, තමාව අයිති පවුලේ [පෙළපතේ] නාමයයි. [වාසගම යන වදන පවුල්නාමය යන පදයේ පර්යාය පදය ද වෙනවා.] එමෙන්ම වාසගම ලෙස බොහෝ විට යෙදෙන්නේ පිය පාර්ශවයේ නාමය වුවත්, අමහර සංස්කෘතීන් හි වාසගම ලෙස යොදන නාමය මාතෘනාමය ලෙස වෙනසකට භාජනය වෙනවා.
         පරණ අය තම වාසගම් විදියට භාවිතා කරගෙන තියෙන්නේ, තමා කරන රස්සාව එහෙමත් නැතිනම් ජීවන වෘත්තිය.  තවත් විදියට මගේ පෞද්ගලික අදහසට අනුව ඔය කුල මල වල මූලික කාරණයත් ඔය ඉහත කාරණාවම යි. තමන් ඉන්න ප්‍රදේශය අනුව, කල ජීවනවෘත්තිය අනුවත්, තම අයත් උන කුලයත් යන මේ මූලික කාරණා දෙක පදනම් කරගෙන තමයි, වාසගම් යනාදිය හැදී ඇත්තේ.
          සමහර අවස්ථා වල "චීන සංස්කෘතික කවයේ [Chinese Cultural Sphere]" තිබෙන [නිද: ජපානය, කොරියාව, ඉන්දුනීසියාව, තායිලන්තය, බුරුමය ආදී] රටවල් වල සමහර ජන කොටස් තමා දරන දේශපාලන මතය පෙන්වීමට දේශපාලනයේ සමහර සිවිල් චරිත වල නම් තම නම් අගට ඈඳා ගත් අවස්ථා තිබෙනවා.

රක්ෂාව අනුව: හෙට්ටිආරච්චි, චෙට්ටියාර්, අප්පුහාමි, මුදියන්සේ , Cooper, Smith [ Blacksmith, Silversmith, Goldsmith, Coppersmith etc] .
ජීවත් වන ප්‍රදේශය අනුව: පුවක් ඕවිට, ඉද්දමල්ගොඩ, කිරිඇල්ල, කිරිපෝරුව, Kingston.
කුලය අනුව: මනන්නලා ගේ, නැකතිගේ.

          වාසගම් වගේම භාවිතා වන නම් ගිහියන් නොව පැවිද්දන් අතර තමා හට පැවදි වන විට ලබාදෙන නාමයට ඉදිරියෙන් භාවිතා වෙනවා. එහිදී තමා උපන් ගම හෝ පැවදි වන විට ජීවත් ව උන් පලාත දැකිය හැකියි.
එල්ලාවල මේධානන්ද, ඇල්ලේ ගුණවංස, ගැටහැත්තේ සෝභිත ආදිය නිදසුන් ලෙස පෙන්වාදෙන්න ට පුලුවන්.